โรคไต กับ วิธีการตรวจเช็คว่าเรามีความเสี่ยงเป็นโรคไตหรือไม่

0
136
โรคไต

เรื่อง ไต ไต 

ไต (Kidney) เป็นอวัยวะที่อยู่ส่วนล่างของช่องท้อง มีสองข้าง คือซ้ายและขวา รูปร่างคล้ายเมล็ดถั่วแดง ยางประมาณ 10-13 เซนติเมตร กว้าง 6 เซนติเมตร หนา 3 เซนติเมตร มีน้ำหนักรวมกันประมาณ 300 กรัม มีต่อมหมวกไต (Adrenal gland) อยู่ด้านบนของไตทั้งสองข้าง มีชั้นไขมันสองชั้นห่อหุ้มอยู่ ภายในไตนั้นจะมี 2 ชั้น คือ ชั้นนอก เรียกว่า คอร์เทกซ์ (cortex) ส่วนนี้มีสีแดง เพราะมีโกบเมรูลัสอยู่ ขณะที่ชั้นใน จะเรียกว่า เมดูลลา (medulla) ส่วนนี้มีสีขาว ส่วนใหญ่ประกอบด้วยท่อหน่วยไต ส่วนของเมดูลลาที่ยื่นเข้าไปจรดกับโพรงที่ติดกับหลอดไตเรียกว่า พาพิลลา (papilla) และเรียกโพรงนี้ว่า กรวยไต (pelvis)

โรคไต

  หากถามว่า “ไต” เป็นอวัยวะของระบบใดในร่างกายมนุษย์ ก็ต้องตอบว่าเป็นส่วนหนึ่งของ “ระบบทางเดินปัสสาวะ” เพราะมีหน้าที่กรองเอาของเสีย น้ำ และเกลือแร่ส่วนเกินจากเลือดที่ไหลผ่านไปไปสร้างปัสสาวะ เมื่อผลิตเสร็จแล้วก็จะส่งผ่านไปทางท่อไต นำไปเก็บไว้ที่กระเพาะปัสสาวะ

เมื่อมีปริมาณปัสสาวะมากพอ เราจึงรู้สึกปวดปัสสาวะ อยากจะถ่ายปัสสาวะขับของเสียออกนั่นเอง

   อย่างที่ทราบแล้วว่า หน้าที่หลัก ๆ ของไตก็คือ กรองของเสียออกจากเลือด และขับออกพร้อมกับน้ำในรูปของปัสสาวะ แต่นอกจากหน้าที่ในระบบทางเดินปัสสาวะแล้ว ไต ยังมีหน้าที่ช่วยรักษาความปกติของน้ำและเกลือแร่ของร่างกาย สร้างสารที่ควบคุมความดันโลหิต และสารที่ช่วยกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง ดังนั้น จะสังเกตได้ว่า หากไตทำงานน้อยลงมักเกิดปัญหาความดันโลหิตสูงและโลหิตจางร่วมด้วย 

  มีหลายเหตุและปัจจัยที่อาจทำให้ไตของเราป่วยได้ ซึ่งมูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทย ได้รวบรวมปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรคไต ไว้ดังนี้

ใครที่เสี่ยงเป็น โรคไต

1. ผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป

2. ผู้ที่มีประวัติบุคคลในครอบครัวเป็นโรคไต

3. ผู้ที่มีน้ำหนักแรกคลอดต่ำ น้อยกว่า 2,500 กรัม

4. ผู้ป่วยโรคนิ่วในทางเดินปัสสาวะ

5. ผู้ป่วยโรคเบาหวาน

6. ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง

7. ผู้ป่วยโรคเนื้องอกในไต

8. ผู้ที่ได้รับสารพิษจากยาบางชนิด หรือสารแปลกปลอมอยู่เป็นประจำ หรือมากเกิน

9. ผู้ป่วยโรคติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ

10. ผู้ป่วยโรคภูมิแพ้เซลล์ตัวเอง

โรคไต

สาเหตุการเกิดโรคไต

          – กรรมพันธุ์ โรคไตบางชนิดเกิดขึ้นจากกรรมพันธุ์ เช่น โรคไตเป็นถุงน้ำ (Polycystic Kidney Disease) ที่มีทั้งแบบที่เกิดกับทารก ซึ่งมักจะทำให้เด็กเสียชีวิตตั้งแต่เกิด และแบบที่เกิดกับผู้ใหญ่ ที่จะพบความผิดปกติเมื่ออายุ 20-30 ปีขึ้นไป อย่างไรก็ตาม กรรมพันธุ์ไม่ใช่สาเหตุหลัก และผู้ป่วยโรคไตจากกรรมพันธุ์ก็มีน้อยมาก แต่ถ้ามีใครคนหนึ่งในครอบครัวเป็นโรคไตขึ้นมา โอกาสที่เครือญาติพี่น้องจะเป็นด้วยก็มีสูงถึง 90% จึงควรไปตรวจสุขภาพกันยกครอบครัว 

          – โรคความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยที่มีความดันโลหิตสูงจะส่งผลกระทบต่อไตด้วย หากเป็นนาน ๆ ไตก็เสื่อมลง จนถึงขั้นไตวายเรื้อรัง ซึ่งเชื่อไหมว่าผู้ที่เป็นไตวายเรื้อรัง ราว 30-50% ล้วนเกิดจากมีความดันโลหิตสูงทั้งสิ้น และในทางตรงข้าม คนที่เป็นโรคไตบางชนิดก็อาจเป็นโรคความดันโลหิตสูงตามมาเช่นกัน

          – โรคเบาหวาน ถือเป็นสาเหตุของโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายราว ๆ 30% เพราะผู้ที่เป็นเบาหวานมานานแล้วจะเกิดการเปลี่ยนแปลงที่หลอดเลือดของไต ทำให้ไข่ขาวออกมาในปัสสาวะ นอกจากนี้ ผู้ป่วยเบาหวานยังติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้ง่ายกว่าปกติ ทำให้เกิดกรวยไตอักเสบได้ หากเป็นบ่อย ๆ นาน ๆ เข้า ก็ทำให้ไตอักเสบ ไตวาย แล้วยังมีผลทำให้เกิดความดันโลหิตสูงตามมาด้วย

          – ความอ้วน เพราะคนอ้วนจะมีเมตาบอลิซึมสูงกว่าคนปกติ ทำให้เกิดของเสียต่าง ๆ มากขึ้น ดังนั้น ไต ที่เป็นอวัยวะกรองของเสียก็จะทำงานหนักขึ้นตามไปด้วย

          – อายุ เมื่อคนเราแก่ตัวขึ้น สังขารร่างกายก็ร่วงโรยไปตามวัย เช่นเดียวกับ ไต ที่จะเริ่มเสื่อมตั้งแต่อายุ 35 ปี เท่ากับว่ายิ่งอายุมากขึ้น ไตก็จะยิ่งเสื่อมตามอายุลงไปด้วย โดยเฉพาะผู้สูงอายุเพศชายที่มีโอกาสต่อมลูกหมากโตสูงขึ้น ทำให้ทางเดินปัสสาวะอุดตัน ส่งผลกระทบต่อไตได้ 

          – อาหาร อาหารหลายชนิดที่หากรับประทานเข้าไปมาก ๆ จะยิ่งเป็นอันตรายต่อไต โดยเฉพาะอาหารรสเค็มจัดที่จะไปทำให้ความดันโลหิตสูง แล้วส่งผลกระทบต่อไปที่ไต รวมทั้งอาหารกลุ่มโปรตีนที่มีงานวิจัยพบว่า เนื้อสัตว์ถือเป็นของเสียในร่างกาย หากทานเข้าไปมาก ๆ จะมีของเสียเหลือตกค้างในร่างกายมาก ทำให้ไตที่มีหน้าที่กรองของเสียทำงานหนักมากขึ้น แต่ถ้าเป็นโปรตีนจากเนื้อปลา หรือไข่ขาว นั้นสามารถทานได้ เพราะเป็นโปรตีนคุณภาพสูงและย่อยง่าย

          – ยา ยาบางชนิดที่ไม่ส่งผลดีต่อไตนัก เช่น ยาแก้ข้อกระดูกอักเสบ (พวก NSAID) ที่ทำให้เกิดไตวายได้ รวมทั้งสารทึบรังสีบางชนิดที่ใช้ฉีดผู้ป่วยเวลาตรวจทางเอกซเรย์ก็มีผลให้ไตวายได้เช่นกัน ดังนั้น หากเลี่ยงได้ก็ควรเลี่ยง

          – อาชีพและอุบัติเหตุ คนบางอาชีพมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคไตได้มากกว่าคนทั่วไป เช่น นักมวย ที่อาจถูกเตะต่อยบริเวณไต รวมทั้งคนที่ทำงานในโรงงาน ก็อาจได้รับสารพิษสะสมในไตมานาน  

โรคไต

วิธีการตรวจเช็คว่าเรามีความเสี่ยงเป็นโรคไตหรือไม่

ตรวจปัสสาวะ

          เมื่อมีอาการที่สงสัยว่าจะเป็นโรคของทางเดินปัสสาวะ แพทย์จําเป็นต้องตรวจปัสสาวะของผู้ป่วย เพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพราะการตรวจปัสสาวะเป็นการตรวจขั้นต้นที่สำคัญในการวินิจฉัยโรคต่าง ๆ ของทางเดินปัสสาวะ เช่น โรคนิ่ว โรคติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะ กรวยไตอักเสบ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ และโรคไตอื่น ๆ 

ตรวจเลือด

          การตรวจเลือดเพื่อวินิจฉัยโรคไตและโรคทางเดินปัสสาวะมักจะทําเพื่อวินิจฉัยโรคไตวาย หรือความผิดปกติของไตอื่น ๆ เช่น เมื่อมีอาการบวม ซึ่งการตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของไตนั้น ไม่จำเป็นต้องงดอาหารหรือน้ำก่อนเจาะเลือด ยกเว้นหากสงสัยว่าจะเป็นเบาหวาน หรือตรวจไขมันในเลือด ถึงจะงดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง 

โรคไต

ความน่ากลัวของโรคไตที่ทุกคนรู้กันดีก็คือ มักจะเป็นโรคเรื้อรัง รักษาไม่หายขาด (ยกเว้นโรคไตบางชนิด เช่น เป็นนิ่ว) อย่างไรก็ตาม ถ้าหากโรคไตที่เป็นนั้นอยู่ในระยะรุนแรงแล้ว แพทย์ก็สามารถรักษาให้ได้ แต่ผู้ป่วยก็จำเป็นต้องทานยาไปตลอดชีวิต และมาพบแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งในการรักษาโรคไตนั้น หลัก ๆ ก็คือ

1. รักษาที่สาเหตุของโรคไต

          เช่น หากเป็นนิ่วในไตก็ต้องกำจัดนิ่วในหมดไป หรือถ้าเป็นโรคไตที่เกิดจากโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง แพทย์ก็จะช่วยรักษาโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูงที่เป็นต้นเหตุให้ด้วยการให้ยา ซึ่งหากรักษาโรคเหล่านี้หาย ก็สามารถหายป่วยจากโรคไตได้เช่นกัน แต่ต้องดูแลสุขภาพตัวเองให้ดีด้วยการดูแลอาหารการกิน เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ 

2. รักษาเพื่อชะลอความเสื่อมของไต

          ผู้ป่วยหลายคนกว่าจะรู้ตัวว่าเป็นโรคไต ไตก็เสื่อมลงไปมากแล้ว ดังนั้น แพทย์จะต้องช่วยชะลอการเสื่อมของไต เพื่อไม่ให้ไตส่วนที่เหลืออยู่ทำงานหนักเกินไปจนเสื่อมเร็วขึ้น โดยการชะลอการเสื่อมของไตนั้นสามารถทำได้เช่น การให้ยา การควบคุมความดันโลหิต การควบคุมอาหาร ฯลฯ

3. การล้างไตทางหน้าท้อง

          ในผู้ป่วยที่เป็นไตวายมากขึ้นจนเข้าระยะสุดท้าย ไตจะไม่สามารถฟื้นตัวมาทำงานได้อีกแล้ว เท่ากับว่าเลือดของเราจะเต็มไปด้วยของเสีย เมื่อเป็นแบบนี้ แพทย์จำเป็นต้องให้ล้างไต ซึ่งในที่นี้ไม่ได้หมายถึงเอาไตออกมาล้าง แต่คือการทำความสะอาดเลือดให้ไม่มีของเสีย ด้วยการใส่ท่อพลาสติกเข้าไปที่ท้อง แล้วใส่น้ำตามเข้าไป เพื่อให้ของเสียในเลือดซึมออกมาในน้ำ จากนั้นจึงนำน้ำเสียนั่นทิ้งไป นี่คือการล้างไตนั่นเอง

โรคไต

การป้องกันการเกิด โรคไต

  – ลดการทานอาหารเค็ม ๆ ลง เพื่อควบคุมความดันโลหิต เน้นกินผักผลไม้ซึ่งมีประโยชน์ต่อสุขภาพ

          – ลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

          – รักษาและควบคุมน้ำหนักของตัวเองให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน หากตัวเองอ้วนเกินมาตรฐานให้พยายามลดน้ำหนัก

          – ควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ ด้วยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ หากความดันโลหิตสูง ๆ ต่ำ ๆ ไม่คงที่ จะส่งผลให้ไตเสื่อมได้เร็วกว่าปกติ

          – ผู้ป่วยเบาหวานต้องควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เพื่อให้อยู่ในระดับปกติ เพื่อป้องกันการทำลายไต รวมทั้งการทำลายหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง หัวใจ และตา

          – พักผ่อนให้เพียงพอ อย่าให้ร่างกายเหน็ดเหนื่อยอ่อนล้ามากเกินไป ควรนอนให้หลับสนิทอย่างน้อยวันละ 6 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้สุขภาพร่างกายทรุดโทรม

          – หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เพราะมีผลวิจัยชี้ว่า ไตของผู้สูบบุหรี่จะเสื่อมเร็วกว่าผู้ไม่สูบบุหรี่

          – หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีพิษต่อไต เช่น ยาแก้ปวดข้อ ปวดหลัง ทั้งชนิดรับประทานและแบบฉีด หากใช้ในขนาดสูง หรือนานเกินไป ก็มีพิษต่อไตได้ รวมทั้งต้องระวังการกินยาแก้ปวดติดต่อกันเป็นเวลานาน ๆ ด้วย

          – อย่าปล่อยให้เป็นโลหิตจาง เพราะมีการศึกษาพบว่า ถ้ารักษาภาวะซีดหรือโลหิตจางให้ดี จะทำให้ไตเสื่อมช้าลงได้

          – ป้องกันภาวะติดเชื้อ โดยเฉพาะการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะที่ต้องรีบรักษา เพื่อป้องกันไม่ให้ไตเสื่อม

การมีความรู้และดูแลร่างกายให้แข็งแรงรวมไปถึงการใส่ใจดูแลอวัยะวะภายในของเราไว้นั้นย่อมเป็นเรื่องที่ดีที่สุดเพราะการที่จะมีร่างกายที่แข็งแรงได้นั้นย่อมเกิดจากอวัยะวะภายในที่แข็งแรงประกอบกันทุกส่วนและไตก็เป็นอวัยะวะที่หลายๆคนมองข้ามหรืออาจจะยังไม่รู้ถึงหน้าที่การทำงาน เพราะบ้างครั้งพฤติกรรมของเราก็อาจจะทำร้ายอวัยะวะภายในของเราในหลายๆส่วนเพียงแต่เราไม่รู้ตัวก็เท่านั้น การเข้าใจร่างกายและเข้าใจในการทำงานของอวัยะวะที่สำคัญของร่างกายนั้นย่อมเป็นเรื่องที่ดีที่สุด

 

อ้างอิงข้อมูลจาก มูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทย

Tel: 099-131-9919
Website : www.ocare.co.th
Facebook.com/Ocarehealth
Instagram.com/Ocarehealth
Line ID : @ocarehealth
👇👇คลิก https://line.me/R/ti/p/%40hsv2260s

เพิ่มเพื่อน
“คลิกโอแคร์ ดูแลถึงบ้าน”
Ocare : โอแคร์ คือ ผู้ให้บริการตรวจสุขภาพถึงบ้าน พร้อมวิเคราะห์ผลตรวจสุขภาพโดยแพทย์ รับผลตรวจทันทีภายใน 24 ชั่วโมง
#โอแคร์#Ocare#ตรวจสุขภาพ#ตรวจสุขภาพถึงบ้าน#โปรแกรมตรวจสุขภาพ#ตรวจสุขภาพโดยแพทย์#ตรวจสุขภาพโดยพยาบาล#ผลสุขภาพออนไลน์

Ocare โอแคร์

 

 

 

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here